Home » Medisch » Voortplanting paard
Voortplanting paard

Voortplanting paard

Merrie

– poly oestrisch dier, seizoensgebonden cyclus

– duur cyclus : gem. 21 dagen.

– duur oestrus : gem. 6 dagen.

– ovulatietijdstip : 1 a 2 dagen voor einde oestus.

– optimale dektijdstip: ca. 3 dg voor einde oestrus.

– draagtijd : ca. 11 mnd of 336 dg.

– begin puberteit: ca. 1,5 jr.

– post partum( na de bevalling)  hengstigheid.

Fokkerij paarden

Cyclus

Einde winter > einde anoestrus.

Ovaria worden actief > verhoogd oestrogeen.

Begin oestrische cyclus, nog geen ovulatie.

L.H. piek > ovulatie > C.L.

Cyclus : ca. 21 dagen.

Levensduur C.L. : ca. 14 dg.

O.i.v. PG F2a alfa uit uterus C.L in regressie.

Nieuwe ovulatie.

 

Oestrus = hengstigheidssymptomen.

– blijven staan voor hengst.

– frequente urinelozing, kleine beetjes.

– blitzen = tonen clitoris.

– opzij houden staart.

– door achterbenen zakken.

– dekbereid ( = blijven staan)

 

Problemen drachtig worden :

Extragenitale factoren : ( niet binnen geslachtsapparaat)

  • Fysiologisch ( wat lichaam aangeeft) <>  operationeel dekseizoen. ( stamboeken in febr.)
  • Oestrusdetectie
  • Klimaat
  • Huisvesting
  • Voeding
  • Erfelijkheid, kan in hengstigheid zijn, vroeggeboortes enz.

 

Genitale factoren:

  • Vulva ( bijv. Verkeerde stand)
  • Vagina
  • Cervix
  • Uterus
  • Ovaria

 

Andere genitale afwijkingen:

– vaginitis ( ontsteking) , soms i.c.m. endometritis ( infectie binnenwand baarmoeder) en / of pneumo –( lucht in vagaina vaak door trauma van partus) of urovagina ( vagina met altijd wat urine).

– vaginisme, kramp kan psychisch zijn als ze jog gedekt zijn.

– vergroeiingen cervix, zware partus, infectie, dekverwonding ( zwaar geschapen).

– endometritis

– endometriumcysten

– afwijkingen aan ovaria, rectaal palperen, echo kan.

 

Endometritis:

Bacterieel:

  • E-coli
  • Streptococcen
  • Pseudomonas

Gisten en schimmels.

Ontstaan: tijdens partus, coïtus ( geslachtsgemeenschap) of gebrek aan hygiëne bij onderzoek.

 

Symptomen:

  • Afwijkende cyclus
  • Uitvloeiing
  • Rectaal: te grote of te stevige uterus voelbaar.
  • 20% geen klinische afwijkingen wel positief baarmoeder onderzoek.

Therapie:

  • Dekrust
  • 3.5dg ab-kuur
  • Bij ernstige beschadiging uterusslijmvlies
  • Te weinig PGF2 alfa productie
  • CL niet in regressie

Oestrusinductie met PGF2 alfa,

 

Afwijkingen aan ovaria:

Zeer kleine ovaria = ZKO

Weinig actieve ovaria = WAO

Multi folliculaire ovaria = MFO

Multiple ovulatie ovaria = MOO

Corpus luteum persistens = CLP

&

Tumoren

Hypoplasie = onvoldoende ontwikkeling.

 

Enkele graviditeitsproblemen: ( zwangerschap)

– oedeem

– hernia graviditalis

– torsio uteri ( draaiing baarmoeder)

– uitvloeiing

– intra -uteriene vruchtdood ( veulen sterft voor de geboorte in de baarmoeder)

– tweelingdracht

 

Subcutaan oedeem, onderhuids oedeem; bij zware dracht o.i.v hormonale veranderingen.

 

Problemen tijdens en na de partus:

– (relatief) te grote vrucht

– afwijkende ligging

– verwondingen aan genitaalapparaat

– retentio  secundinarum = niet tijdig afkomen van de nageboorte.

– puerperiuminfectie = infectie in de periode rond de partus.

 

Retentio secundinarium:

  • Nageboorte binnen 15-60 min. eraf
  • Na 2 u niet →dierenarts →oxytocine.
  • Daarna binnen 2-4 u eraf
  • Anders voorzichtig manueel verwijderen
  • Let op: inversio uterushoorn → naar buitenkering van de bodem van de baarmoeder zodat deze tot buiten de vulva kan komen.

 

Geslachtsapparaat van de hengst:

– musculo – vasculair type penis

– erectie > sterke volumevergroting

– cryptorch = klophengst = 1 of 2 ballen erin.

– accessoire geslachtsklieren

 

Ampulla = ongepaarde verdikking van uiteinde ductus deferens.

Glandula vesicularis = zaadblaasjes, gepaard, dorsolateraal van urethra.

Prostaat = ongepaarde klier rond bekkenurethra.

Glandula bulbo – urethralis = kleine, gepaarde klier, meest caudaal, lateraal van bekkenurethra.

 

Functie acc. Geslachtsklieren:

  • Gl. Vesicularis: afgifte voedingsstoffen.
  • Gl. Bulbo-urethralis : afgifte glijmiddel.
  • Ampulla: opslagplek sperma
  • Prostaat: afgifte voedingsstoff. ( fructose) en vocht.

 

De hengst

Dekken K.I. <> natuurlijke dekking,

Enkele redenen voor castratie.

Genitale problemen :

– parafimosis

– exanthema coitale ( besmettelijke huidziekte) t.g.v. E.H.V type 3

– tumoren

– testikelproblemen

 

Enkele voordelen kunstmatige inseminatie:

– afstand geen bezwaar

– minder / geen kans op verwondingen hengst

– geen problemen bij onwillige merrie’s

– weinig / geen soa’s

– meerdere nakomelingen van 1 sprong

 

Equine herpes virus type 3

Exanthema coitale :

– meest voorkomende geslachtsziekte paard

– incubatietijd ca. 6 dg

– seundaire bacteriele infectie met streptococcen

– na genezing blijvend witte vlekjes

Geen gestoorde fertiliteit ( vruchtbaarheid) of abortus, wel besmettelijk,

– bij uitbraak: 3 wk niet dekken.

 

Parafymosis:

Littekens aan preputium( voorhuid) > penis niet terug

– door insnijden basis penis bij castratie

– door trap onwillige of onervaren merrie

Therapie : koelen, drukverband, evt. catheterisatie.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*